Krótkie wędzidełko podjęzykowe

Co to jest wędzidełko podjęzykowe?
„Wędzidełko podjęzykowe jest miękkim tworem włóknistym, pokrytym błoną śluzową. Łączy w linii pośrodkowej dolną powierzchnię języka z dnem jamy ustnej. Prawidłowo rozwinięte umożliwia swobodne docieranie języka w każde miejsce jamy ustnej, natomiast zbyt krótkie ogranicza jego ruchy” (E.M. Skorek).

To pozostałość tkanki embriologicznej. Mechanizm dziedziczenia jest autosomalny dominujący – nie u każdego pokolenia i osobnika będzie występowało skrócenie. W badaniach udowodniono, że to gen TBX22 jeśli jest aktywny, to skrócenie wędzidełka jest o podłożu genetycznym.

Jakie są konsekwencje?
– uniemożliwia prawidłową ruchomość języka,
– problemy ze ssaniem (ograniczenie ruchomości języka obniża efektywność ssania i może powodować zaburzenia koordynacji ssania i połykania pokarmu), wypracowanie nieprawidłowych wzorców ssania,
– problemy trawienne,
– ograniczenie rozwoju szczęki,
– zmienia sposób oddychania, powodując również powiększenie migdałów,
– częste wybudzanie się ze snu, powodując zmęczenie,
– moczenie nocne,
– w późniejszym wieku zaburza prawidłową artykulację,
– uniemożliwia zachowanie higieny jamy ustnej,
– powoduje nieprawidłową funkcję połykania i żucia,
– nieprawidłowe ustawienie żuchwy,
– w następstwie nieprawidłowego układania się masy języka nadmierne ślinienie,
– rozwój chorób przyzębia,
– wady zgryzu,
– wady wymowy,
– lordoza odcinka szyjnego,
– w dorosłości: bezdechy, bóle kręgosłupa, bóle głowy.

Nie powoduje natomiast, że dziecko nie będzie mówiło! Skrócone wędzidełko ma wpływ na jakość wymowy.

Objawy podczas karmienia, które można zaobserwować:
– problem z przystawieniem dziecka do piersi lub silny ból podczas przystawiania,
– wyślizgiwanie się brodawki podczas prób przystawiania,
– popękane, krwawiące, posiniaczone brodawki, tworzenie się pęcherzy lub zniekształcone, spłaszczone/zmacerowane brodawki po karmieniu,
– zasypianie w czasie prób karmienia,
– małe lub nieprawidłowe opróżnianie piersi,
– dziecko żuje lub zagryza brodawkę podczas karmienia,
– objawy refluksu/cofania się pokarmu,
– słaby przyrost wagi/ zbyt duży przyrost wagi,
– objawy kolki,
– zapalnie lub infekcje piersi.

Jak należy postępować?
Niekiedy można trafić na opinię, że wędzidełko da się rozciągnąć. Z definicji wynika, że jako ścięgno pod wpływem rozciągania może wydłużyć się tylko o 4%  swej długości, po czym wraca do pierwotnego stanu. W terapii logopedycznej należy śmiało stwierdzić, że uzyskane rezultaty ćwiczeń są podłożem usprawnienia samego mięśnia języka niżeli rozciągnięcie wędzidełka podjęzykowego. W związku z powyższym przy nieznacznym skróceniu można podjąć próbę wyćwiczenia mięśni języka jednakże spowoduje to jedynie poprawę ruchomości samego języka, a nie swobodne docieranie w każde miejsce jamy ustnej.

Kiedy i czy podcinać?
Najlepiej w pierwszych dobach po urodzeniu, aby stworzyć dziecku możliwość budowania od początku ekonomicznych wzorców pokarmowych, fizjologicznych, a w późniejszym okresie także artykulacyjnych. Jeżeli nie zostanie przeprowadzony zabieg, warto aby nie odwlekać później niż do 6 miesiąca życia.

Diagnoza – do kogo się zgłosić?
Decyzję podejmuje wspólnie logopeda z laryngologiem, warto również skonsultować dziecko z osteopatą. Logopeda ocenia przede wszystkim funkcję, na którą wpływają budowa oraz ruchomość języka i wędzidełka oraz to czy i w jakim stopniu skrócone wędzidełko będzie mogło mieć wpływ na prawidłowy rozwój mowy. Chirurg dobiera odpowiednią metodę podcięcia skróconego wędzidełka.

Jak wygląda zabieg frenotomii?
Lekarze przeprowadzają go w znieczuleniu miejscowym i trwa on kilka minut. Po ustąpieniu znieczulenia w miejscu podcięcia, mały pacjent może odczuwać delikatne pieczenie. Po zabiegu (ok. 2 dób) dziecko powinno być objęte opieką logopedyczną i rozpocząć ćwiczenia. W przypadku bardzo małych dzieci, które nie są jeszcze w stanie samodzielne ćwiczyć, logopeda wykonuje masaże, które mają na celu zapobieganie powstawaniu zrostów i blizn. W przypadku noworodków i niemowląt karmienie piersią może być naturalną formą ćwiczeń, aczkolwiek wymagana jest opieka przed i pozabiegowa.

Im wcześniej zostanie wykonana profilaktyczna frenotomia, tym większe są szanse na prawidłowy rozwój twarzo­czaszki oraz funkcji języka.