Pracuję na co dzień z najmniejszymi pacjentami, i wiem, jak wiele niepokoju może wzbudzić każdy aspekt zdrowia i rozwoju u noworodka. Jedną z nich, często niedocenianą w kontekście całego rozwoju dziecka jest kręcz szyi. Choć na pierwszy rzut oka problem wydaje się raczej fizjoterapeutyczny, to trzeba zaznaczyć, że może mieć ogromny wpływ na to, jak dziecko ssie, oddycha, a w przyszłości – jak będzie mówiło.
Chcę dziś zburzyć mit, że kręcz szyi to „tylko” skrzywiona główka. To wrota do asymetrii całego ciała, a asymetria to największy przeciwnik harmonijnego rozwoju, szczególnie w obszarze oralnym i komunikacyjnym.
Czym właściwie jest kręcz szyi? Definicja i typy
Kręcz szyi (łac. torticollis) to wrodzone lub nabyte schorzenie objawiające się przymusowym, asymetrycznym ustawieniem głowy i szyi w pochyleniu ku jednemu z barków. Wyróżniamy typy:
- Kręcz szyi wrodzony (pochodzenia mięśniowego): spowodowany nieprawidłowościami w obrębie mięśnia MOS.
- Kręcz szyi wrodzony (pochodzenia kostnego): spowodowany asymetrią ukształtowania kręgów.
- Kręcz szyi nabyty (pourazowy): towarzyszy procesom zapalnym w okolicach gardła i szyi. Towarzyszący wadom wzroku, słuchu.
- Kręcz szyi nabyty (ułożeniowy): bez zmian morfologicznych w obrębie mięśnia MOS. Może wynikać z utrzymującej się preferencji ułożeniowej głowy.
Kluczowe: niezależnie od typu, kręcz prowadzi do utrwalenia asymetrycznego wzorca posturalnego, który wpływa na całe ciało dziecka.
Pierwsze sygnały alarmowe: jak rodzic może rozpoznać kręcz szyi?
Wczesne wykrycie to klucz do sukcesu. Im wcześniej zareagujemy, tym mniejsze będą konsekwencje dla rozwoju. Zwróć uwagę na następujące objawy u swojego maluszka:
- stała preferencja ułożenia głowy: dziecko niemal zawsze trzyma główkę przechyloną na jedną stronę (np. lewą) i/lub spogląda w drugą (np. prawą), zwłaszcza podczas snu lub zabawy na plecach,
- problem z obrotem: widoczna trudność lub opór przy próbie obrócenia głowy na przeciwną, „nieulubioną” stronę,
- pielęgnacja: dziecko łatwiej przewija się, nosi czy ubiera w określonej pozycji,
- asymetria twarzoczaszki (Plagiocefalia/Brachycefalia): spłaszczenie potylicy po jednej stronie głowy z powodu stałego nacisku,
- nieharmonijne ruchy: w leżeniu na brzuchu, dziecko może podpierać się bardziej na jednym przedramieniu lub układać się w kształt „łuku” (litery C) z wypukłością w stronę przeciwną do skróconego mięśnia,
- problemy z karmieniem: dziecko preferuje jedną stronę podczas karmienia piersią lub określoną pozycję przy butelce.
Neurologopeda a kręcz szyi: konsekwencje dla karmienia i mowy
W tym miejscu muszę połączyć kropki. Kręcz szyi to nie tylko problem z napięciem mięśni, ale problem z centralną stabilizacją i symetrią, co bezpośrednio rzutuje na kluczowe funkcje życiowe i rozwojowe.
Wpływ na funkcje oralne i karmienie
Asymetria posturalna ma niszczący wpływ na funkcje oralne (ssanie, połykanie, gryzienie). Dlaczego?
- Stabilność żuchwy: symetryczne ułożenie głowy i tułowia jest podstawą dla prawidłowej stabilizacji żuchwy i kości gnykowej. Jeśli głowa jest stale przechylona, żuchwa również ustawia się asymetrycznie.
- Asymetria funkcji języka: asymetryczne napięcie w obrębie szyi przenosi się na dno jamy ustnej i język. Język może pracować nieefektywnie i niesymetrycznie, co utrudnia efektywne ssanie i pobieranie pokarmu.
- Preferencja strony w karmieniu: dziecko z kręczem często preferuje jedną stronę podczas karmienia piersią (tę, do której łatwiej mu się obrócić) lub jeden sposób trzymania butelki. Może być niespokojne, puszczać sutek/smoczek w trakcie ssania lub „klikać” podczas karmienia.
- Zaburzona koordynacja ssanie-połykanie-oddychanie: brak centralnej stabilizacji utrudnia płynne i zorganizowane połykanie. Dziecko może mieć tendencję do zachłystywania się lub przyspieszonego tempa picia.
Holistyczne wsparcie: rola neurologopedy
W kontekście kręczu szyi i jego wpływu na funkcje oralne, neurologopeda jest kluczowym elementem interdyscyplinarnego zespołu.
Co robi neurologopeda?
- Diagnostyka funkcji oralnych: ocena sposobu ssania, budowy anatomicznej, symetrii pracy języka, warg i żuchwy podczas karmienia i spoczynku.
- Wczesna interwencja logopedyczna: ćwiczenia ukierunkowane na poprawę symetrii i siły mięśni oralnych, stabilizację żuchwy i reedukację pracy języka.
- Edukacja rodziców: uczenie rodziców, jak właściwa stymulacja wpływa na symetrię i rozwój.
Wczesna interwencja to inwestycja w przyszłość. Interdyscyplinarne podejście, łączące fizjoterapię z terapią logopedyczną, daje najlepsze efekty. Nie czekaj, aż kręcz szyi stanie się utrwaloną asymetrią całego ciała! Pamiętaj, że jako rodzic masz intuicję – zaufaj jej i działaj.