Podczas spotkania z Rodzicami po raz pierwszy, przeprowadzając wywiad logopedyczny, zadaję pytanie dotyczące refluksu. Czy kiedykolwiek ktoś podejrzewał, czy został stwierdzony w okresie noworodkowym lub niemowlęcym?
Na czym polega refluks?
Kiedy przełykamy pokarm, przechodzi on przez gardło, poprzez przełyk do żołądka. Na dnie przełyku są mięśnie kontrolujące dolny zwieracz przełyku, czyli otwarcie między przełykiem, a żołądkiem. Kiedy funkcjonuje w sposób prawidłowy, szczelnie się zamyka z wyjątkiem sytuacji połykania. Jeżeli ten mięsień nie pracuje tylko w powyższy sposób, a otwiera się poza sytuacją połykania, zawartość żołądka może „podróżować” z powrotem do przełyku. To powracanie treści nazywamy refluksem.
Jakie są najczęstsze objawy refluksu?
U niemowląt:
- plucie/wypluwanie
- częste lub nawracające wymiotowanie (chlustanie)
- cofanie treści pokarmowej bez ulania
- kolka
- uporczywy ból gardła
- głębokie wkładanie rączek do buzi
- niepokój
- czkawki
- kaszel podczas karmienia
Oprócz powyższych objawów, u dzieci można zaobserwować:
- częste lub nawracające wymiotowanie
- krztuszenie lub dławienie podczas jedzenia
- częste lub uporczywe kasłanie (niesezonowo)
- zwracanie i ponowne przełykanie
- zgagę objawiającą się często drażliwością w połączeniu z wyginaniem się
Refluks jest niejednoznaczny w przebiegu, gdyż jego objawy mogą występować bezpośrednio po jedzeniu, kilka minut, a nawet godzin po posiłku. Objawy często pojawiają się przed 8. tygodniem życia, osiągają szczyt około 4. miesiąca życia i zazwyczaj ustępują do 1. roku życia. W innym badaniu zrecenzowanym przez dr Alicję R. Pekarsky dowiadujemy się, że częstość występowania fizjologicznego refluksu żołądkowo-przełykowego wzrasta między 2. a 6. miesiącem życia (prawdopodobnie z powodu zwiększonej objętości płynów podczas każdego karmienia), a następnie zaczyna spadać po 7. miesiącu życia. Fizjologiczny refluks żołądkowo-przełykowy ustępuje u około 90% niemowląt do 12. miesiąca życia, a u 99% do 18. miesiąca życia. Choroba refluksowa przełyku (GERD), czyli refluks powodujący powikłania, występuje znacznie rzadziej.
Bywają również przypadki niemowląt, którym refluks nie doskwiera, jedzą, przybierają na wadze. Refluks niestety może doprowadzić do innych problemów typu świszczący oddech, aspirację, zapalenie płuc.
Do kogo się zgłosić z refluksem?
Najczęściej pierwszy kontakt jest z lekarzem pediatrą. Należy jednak skonsultować się z gastroenterologiem w celu diagnostyki.
Jak możemy zadziałać żeby zmniejszyć objawy?
Leczenie GERD rozpoczyna się od modyfikacji sposobu karmienia i ułożenia dziecka po karmieniu. Niektóre niemowlęta wymagają leczenia farmakologicznego.
Dlaczego o tym pisze logopeda?
Refluks jest chorobą, która dotyka zarówno noworodki, niemowlęta, dzieci oraz dorosłych. Wielu pacjentów z powyższą dolegliwością odmawia jedzenia, ma trudności podczas rozszerzania diety, przez co rozwój funkcji jedzenia jest utrudniony. Jeżeli nie jest znana przyczyna problemów, wówczas Rodzice ze swoimi pociechami zgłaszają się do logopedy i w wielu przypadkach on sugeruje wizytę u gastroenterologa. Jeżeli problemy z refluksem jest „rozwiązany” to rozszerzanie diety, terapia karmienia jest bardziej efektywna.
Źródła:
- Jaime Belkind-Gerson, Gastroesophageal Reflux in Infants (University of Colorado 2025)
Brian Antono, Gastroesophageal Reflux in Infants and Children: Diagnosis and Treatment (PubMed 2025) - Mark H Fishbein, A Multidisciplinary Approach to Infants With GERD-Like Symptoms: A New Paradigm (PubMed 2023)
- DREW C. BAIRD, Diagnosis and Treatment of Gastroesophageal Reflux in Infants and Children (American Family Physcian 2015)
- Steven J Czinn, Gastroesophageal reflux disease in neonates and infants : when and how to treat (PubMed 2013)